Bir KVKK çerez politikası sayfası tek başına yeterli sayılmaz. Ziyaretçiye çerez kullanımını anlatan bir aydınlatma, isteğe bağlı çerezler için gerçek bir tercih imkânı ve bu tercihe uygun çalışan bir teknik altyapı birlikte gerekir. Web sitesi tarafında bunların nasıl kurulacağını aşağıda adım adım bulabilirsiniz.
Bu yazı hukuki danışmanlık değildir. Burada web sitesi uygulamasına ilişkin pratikler anlatılıyor. Metinlerin ve kararların nihai onayı için avukat veya KVKK danışmanına başvurmanız gerekir. Yayından önce yazıdaki bilgileri KVKK Kurumu’nun çerez uygulamalarına ilişkin rehberi ve 6698 sayılı Kanun metniyle karşılaştırmanızı öneririz.
Kısa cevap: asgari olarak ne gerekir?
Genel yaklaşımla bir web sitesinde şu dört parça birlikte bulunmalıdır:
- Aydınlatma: Ziyaretçi siteye girdiğinde hangi çerezlerin, hangi amaçla kullanıldığını anlayabilmelidir.
- Tercih imkânı: İsteğe bağlı çerezler için ziyaretçi seçim yapabilmeli, bu seçimi sonradan değiştirebilmelidir.
- Çerez politikası sayfası: Kullanılan çerezlerin listesi, amaçları, süreleri ve üçüncü taraflar bu sayfada yer almalıdır.
- Teknik uyum: Ziyaretçi onay vermediyse isteğe bağlı çerezler ve etiketler gerçekten çalışmamalıdır.
Banner’ın görünmesi, arkada etiketler onaydan önce çalışıyorsa bir şey ifade etmez. En sık yapılan hata budur.
Çerez nedir, hangi çerezler onay gerektirir?
Çerez, ziyaret ettiğiniz sitenin tarayıcınıza yerleştirdiği küçük bir metin dosyasıdır. Oturumu açık tutmak, sepeti hatırlamak ya da ziyaretçi davranışını ölçmek gibi amaçlarla kullanılır. Benzer işi gören yerel depolama gibi teknolojiler de aynı çerçevede değerlendirilir.
Zorunlu çerezler
Sitenin çalışması için şart olan çerezler (oturum, güvenlik, sepet, dil tercihi gibi) yaygın uygulamada ayrı bir kategoride tutulur ve çoğunlukla onaya bağlanmaz. Yine de bu çerezlerin de politika sayfasında listelenmesi ve ziyaretçinin bilgilendirilmesi iyi uygulamadır. Bir çerezin gerçekten zorunlu sayılıp sayılmayacağı sınır durumlarda tartışmalı olabilir. Bu karar için KVKK Kurumu’nun rehberine ve hukuki görüşe bakılmalıdır.
İsteğe bağlı çerezler
Analitik (Google Analytics gibi), reklam ve yeniden pazarlama (Google Ads, Meta piksel gibi), sosyal medya eklentileri ve kişiselleştirme çerezleri isteğe bağlı grupta ele alınır. Bu çerezlerde ziyaretçiye gerçek bir tercih sunmak ve seçimine uygun davranmak gerekir. Hangi çerezin hangi hukuki dayanakla kullanılacağı, kesin hüküm gerektiren bir konudur. Bu kararı yazının değil, hukuk danışmanınızın vermesi doğru olur.
Çerez banner’ında olması gerekenler
Banner, ziyaretçinin ilk karşılaştığı ve tercih yaptığı yerdir. Tasarlarken şu noktalara bakın:
- Kabul ve reddet seçeneği eşit görünürlükte olsun. Kabul butonu büyük ve renkli, reddet seçeneği küçük ve gri bir bağlantı olarak durmasın.
- Kategori bazlı tercih sunun. Zorunlu, analitik, reklam ve işlevsel gibi gruplar ayrı ayrı açılıp kapatılabilsin.
- Önceden işaretli kutu kullanmayın. İsteğe bağlı kategoriler başlangıçta kapalı olmalıdır.
- Metin kısa ve anlaşılır olsun. Hukuki jargon yerine çerezlerin ne için kullanıldığını yazın ve çerez politikası sayfasına bağlantı verin.
- Onayı geri çekme yolu bırakın. Sayfa altında kalıcı bir “Çerez tercihleri” bağlantısı, ziyaretçinin seçimini istediği zaman değiştirmesini sağlar.
- Mobilde de çalışsın. Banner küçük ekranda içeriği kapatmamalı, butonlara rahat dokunulabilmelidir.
Bu maddeler web tarafındaki iyi uygulamalardır. Banner metninin hukuken yeterli olup olmadığı için uzman onayı almanız gerekir.
Çerez politikası sayfasında olması gerekenler
Politika sayfası, banner’daki kısa özetin ayrıntılı halidir. İçinde şunlar bulunmalıdır:
- Çerez nedir ve sitede neden kullanılır, kısa açıklama
- Kullanılan çerezlerin listesi: ad, kategori (zorunlu, analitik, reklam vb.) ve amaç
- Her çerezin saklanma süresi (oturum çerezi mi, kalıcı mı)
- Çerezi yerleştiren taraf: kendi siteniz mi, Google ya da Meta gibi üçüncü taraf mı
- Ziyaretçinin tarayıcı ayarlarından veya tercih panelinden çerezleri nasıl yönetebileceği
- Veri sorumlusunun iletişim bilgileri ve başvuru yolu
- Metnin son güncellenme tarihi
Çerez listesini elle tutmak kolayca eskir. Yeni bir etiket ekleyince listeyi güncellemeyi unutmak yaygındır. Politika metinlerini kod yazmadan düzenleyebildiğiniz bir altyapı bu işi kolaylaştırır. Yönetim panelli web sitesinin ne sağladığına bu açıdan da bakabilirsiniz.
Teknik uygulama: onay verilmeden etiketler çalışmasın
Ziyaretçi reddettiği halde Google Analytics veya Meta piksel çalışmaya devam ediyorsa, banner yalnızca görüntüden ibarettir. Uygulama sırası şöyle olabilir:
- Çerez envanteri çıkarın. Tarayıcının geliştirici araçlarında (Application sekmesi, Cookies bölümü) ve etiket yöneticinizde sitede çalışan her çerezi ve etiketi listeleyin.
- Her etiketi bir kategoriye bağlayın. Analytics analitik, Google Ads ve Meta piksel reklam kategorisine girer.
- Onay yönetim aracı kullanın. Çerez onayı için bir onay yönetim platformu (CMP) ya da eşdeğer bir eklenti, ziyaretçinin tercihini kaydeder ve etiket yöneticisine iletir.
- Google Tag Manager’da tetikleyicileri onaya bağlayın. Etiketler yalnızca ilgili kategori için onay alındığında tetiklenmelidir. Google’ın etiketleri onay durumuna göre davranacak şekilde ayarlayabilen onay modu (consent mode) özelliği için Google’ın güncel yardım dokümanını inceleyin.
- Sitenin kendi kodundaki doğrudan eklenen betikleri de kontrol edin. Temaya veya eklentiye elle yapıştırılmış piksel kodları etiket yöneticisinin dışında kalıp onaydan bağımsız çalışabilir.
- Yayından önce test edin. Gizli pencerede siteyi açın, hiçbir şeyi kabul etmeden çerez listesine bakın. Sonra reddet, ardından kabul senaryolarını deneyin. Google Tag Assistant ve Meta Pixel Helper gibi araçlar etiketlerin ne zaman tetiklendiğini gösterir.
Site yenileme ya da taşıma sırasında bu test kolayca atlanır. Çerez ve politika sayfalarını web sitesi yenileme planının bir kalemi olarak ele almak bu riski azaltır.
Onayın ölçüme etkisi
Onay mekanizması kurulduğunda reddeden ziyaretçilerin davranışı analitik ve reklam araçlarında görünmeyebilir. Sonuç olarak oturum, dönüşüm ve reklam raporlarındaki sayılar, çerez bannerı öncesine göre farklı çıkabilir. Kayıp miktarı sitenin ziyaretçi profiline ve banner tasarımına göre değişir. Bu yüzden genel bir oran vermek doğru olmaz.
Pratik sonuçları şöyle düşünebilirsiniz:
- Banner’ı devreye aldığınız tarihi not edin. Önceki dönemle karşılaştırma yaparken veri kırılması olduğunu bilin.
- Google Ads’te dönüşüm sayılarının düşmesi her zaman reklam performansının bozulduğu anlamına gelmez. Ölçüm kapsamının daraldığı da olabilir.
- Form gönderimi, telefon araması ve teklif talebi gibi hedefleri, analitik araçlarının yanında kendi kayıtlarınızla da (form e-postaları, çağrı kayıtları) karşılaştırın.
Onay sonrası ölçüm kaybını raporlarda doğru yorumlamak için analiz ve raporlama kurgusunun baştan düşünülmesi gerekir.
Yayın öncesi kontrol listesi
- Çerez envanteri güncel mi, her çerez bir kategoriye bağlı mı?
- Banner’da kabul ve reddet seçenekleri eşit görünür mü?
- İsteğe bağlı kategoriler başlangıçta kapalı mı?
- Banner’dan çerez politikası sayfasına bağlantı var mı?
- Sayfa altında onayı değiştirme bağlantısı duruyor mu?
- Politika sayfasında çerez adı, amaç, süre, üçüncü taraf ve iletişim bilgisi yer alıyor mu?
- Onay verilmeden Analytics, Ads ve Meta piksel çalışmıyor mu (gizli pencerede test edildi mi)?
- Temaya elle eklenmiş betikler kontrol edildi mi?
- Mobil görünümde banner kullanılabilir mi?
- Metinler avukat veya KVKK danışmanı tarafından gözden geçirildi mi?
Sık sorulan sorular
Çerez banner’ı koymak tek başına yeterli mi?
Hayır. Banner yalnızca tercih ekranıdır. Politika sayfası ve onaya bağlı çalışan teknik yapı da gerekir. Etiketler onaydan önce çalışıyorsa banner bir koruma sağlamaz.
Zorunlu çerezler için de onay almak gerekir mi?
Yaygın uygulamada sitenin çalışması için şart olan çerezler isteğe bağlı çerezlerden ayrı tutulur. Bu çerezlerin onaya bağlanmasına genellikle gerek görülmez ama bilgilendirme yapılır. Hangi çerezin gerçekten zorunlu sayılacağı sizin sitenize özgü bir değerlendirme gerektirir. Bu konuda hukuki görüş alın.
Google Analytics kullanıyorsam onay almadan çalıştırabilir miyim?
Analitik çerezleri genellikle isteğe bağlı kategoride ele alınır. Bu nedenle onay mekanizmasına bağlamak yaygın yaklaşımdır. Sizin kurulumunuz için kesin cevap, KVKK Kurumu’nun rehberine ve hukuk danışmanınızın görüşüne dayanmalıdır.
Çerez politikasını kendimiz yazabilir miyiz, yoksa hukukçu mu gerekir?
Çerez listesini ve teknik bilgileri (ad, süre, amaç) siz hazırlayabilirsiniz, çünkü sitenizi en iyi siz bilirsiniz. Hukuki ifadelerin ve veri sorumlusu bilgilerinin doğruluğu için ise avukat veya KVKK danışmanı onayı almanızı öneririz.
İlgili hizmet ve sonraki adım
Çerez bannerı, politika sayfası ve etiket yönetimini sitenin tasarım ve geliştirme sürecine baştan dahil etmek istiyorsanız Media Goril web tasarımı hizmetini inceleyebilirsiniz.